• ‌هاتف آن روز به من مژده‌ این دولت داد / که در آن جور و جفا، صبر و ثباتم دادند
  • کیفیت دستگاه های ما، ضامن اعتبار ماست.
  • تلاش کنید در هر چیزی نکته مثبتی پیدا کنید.
  • به خاطر داشته باشید که فقط افراد بیکار وقت ندارند!!!
  • مقایسه خود با دیگران وقتی خوب است که به رشد شما کمک کند.
 

از آغاز دوران صنعتی شدن، تمایل به کشف و اختراعات تازه به حد قابل توجهی افزایش یافت و از ایده های جدید، بلافاصله استقبال می شد. گرچه بسیاری از ابداعات انجام شده در این مقطع زمانی، در نهایت برای بشر کارگشا بودند، اما با گذر سال ها، به تدریج عوارض و مشکلات آنها نیز آشکار شد. بروز مشکلات متعدد و گاه فجایع انسانی در پی استفاده ناصحیح از ابداعات و اختراعات نو، باعث شد که نیاز به تامین امنیت و سلامتی استفاده کنندگان، در درجه اول توجه قرار گیرد.

گسترش علم و دقیق تر شدن روش های اندازه گیری، هر روز یکی از تجربیات گذشته ما را به چالش می کشد و حتی مرسوم ترین رفتارهای روزمره ما را نیز زیر سوال می برد. مهم ترین سوال این است: مرز میان سلامتی و خطر، کجاست؟

در هفته گذشته نتیجه دو تحقیق جداگانه در ایالات متحده، باعث شد تا نگرانی های زیادی در میان بیماران این کشور ایجاد شود. در شرایطی که تا چند وقت پیش، بیمارستان های ایالات متحده از تبلیغات پرزرق و برق خود برای تشویق بیماران به انجام «سی تی اسکن تمام بدن» یا انجام تصویربرداری های پیشگیرانه استفاده می کردند، چاپ دو مقاله در نشریه «آرشیو طب داخلی» نگرانی های جدیدی را در مورد احتمال بروز سرطان در اثر انجام سی تی اسکن برانگیخت.

 

 

● ۲۹۰۰۰ مورد سرطان در یک سال؟

در روز ۱۴ دسامبر در مقاله ای که در نشریه آرشیو طب داخلی چاپ شد، تخمین زده شد که سی تی اسکن های انجام شده در سال ۲۰۰۷، در سال های آینده باعث بروز بیش از ۲۹۰۰ مورد سرطان و قریب به ۱۵۰۰ مورد مرگ در شهروندان ایالات متحده خواهد شد. در این مقاله بیان شد که آمریکایی ها با انجام انواع تصویربرداری های مبتنی بر اشعه ایکس و به ویژه انجام سی تی اسکن، بیش از حد در معرض پرتوهای سرطان زای اشعه ایکس قرار می گیرند.

دکتر ریتا ردبرگ، درباره این تحقیق انجام شده می گوید: «آنچه مشخص شده است آن است که میزان پرتوهای منتشر شده از دستگاه های سی تی اسکن، بسیار بیش از آن چیزی است که سابق بر این تصور می شد. این یافته ها با افزایش میزان سرطان های مختلف همراه است. سالانه میلیون ها مورد سی تی اسکن در این کشور انجام می شود و میزان آنها نیز رو به افزایش است.

حرف های خانم دکتر ردبرگ چندان نادرست به نظر نمی رسد. تعداد دفعات انجام سی تی اسکن در آمریکا، از بسیاری از کشورهای جهان بیشتر است و این روند در سال های اخیر، افزایش فراوانی نشان داده است. برای مثال، تنها در سال ۲۰۰۷ بیش از ۷۰ میلیون مورد سی تی اسکن در ایالات متحده انجام شده است، در حالی که تعداد سی تی اسکن های انجام شده در سال ۱۹۸۰ تنها سه میلیون مورد بود. این مقدار تقریبا ۱۰ برابر تعداد سی تی اسکن های انجام شده در منطقه بریتانیا، در مدت مشابه است. به نظر می رسد علت اصلی این افزایش، مانند سایر مشکلات موجود در امر بهداشت در آمریکا، زیر سر نظام سلامت این کشور باشد. میزان مبالغ پرداختی به پزشکان و رادیولوژیست های آمریکا بر اساس سیستم پرداخت بر اساس میزان خدمات است. در واقع پزشکان به ازای میزان خدماتی که به بیماران عرضه می کنند، افزایش درآمد خواهند داشت. در نتیجه درخواست هرگونه تصویربرداری، مانند سی تی اسکن، باعث ایجاد درآمد جداگانه ای برای پزشک خواهد شد و این می تواند توجیه کننده تمایل پزشکان ایالات متحده به تجویز موارد متعدد سی تی اسکن باشد.

تخمین هایی نیز درباره نسبت ابتلای بیماران در این تحقیق به چشم می خورد. برای مثال از میان ۲۹۰۰۰ بیماری که تصور می شود در اثر انجان سی تی اسکن، به سرطان مبتلا خواهند شد، ۱۴۰۰۰ مورد در اثر سی تی اسکن شکم و لگن، ۴۱۰۰ مورد در اثر سی تی اسکن قفسه سینه و ۴۰۰۰ مورد در اثر سی تی اسکن مغز خواهد بود. ۲۷۰۰ مورد نیز در اثر انجام سی تی آنزیوگرافی – بررسی عروق قلب با کمک سی تی اسکن – به سرطان دچار خواهند شد. البته این مساله به نظر منطقی خواهد بود زیرا میزان تشعشع پرتوهای ایکس در انواع مختلف سی تی اسکن، با توجه به عضو مورد بررسی متفاوت است. برای مثال، میزان پرتوهای دریافت شده در سی تی اسکن سر برابر ۱۵۰rem ( واحد اندازه گیری پرتوها) خواهد بود. این مقدار برای سی تی اسکن شکم و لگن، ۹۹۰rem و در مورد سی تی اسکن شکم در نوزادان ۲۰۰۰rem است، در حالی که طی انجام یک عکس ساده قفسه سینه تنها ۱۰ rem اشعه جذب بدن انسان می شود.

شایع ترین انواع سرطان های احتمالی نیز سرطان ریه (۶۲۰۰ مورد)، روده بزرگ (۳۵۰۰ مورد) و لوکمی یا سرطان خون (۲۷۰۰ مورد) خواهد بود.

 

 

● اقدامات تشخیص یا زیاده روی؟

در مقابل چاپ این مقالات موضع گیری های متفاوتی صورت گرفت. آنچه که بیش از همه باعث نگرانی جامعه پزشکی شده بود، ممانعت بیماران از انجام تصویربرداری های تشخیصی، حتی در موارد لازم و ضروری بود. واقعیت آن است که سی تی اسکن – و البته سایر تصویربرداری های تشخیصی – کمک شایانی به تشخیص بیماری های مختلف و درمان به موقع آنها کرده است. گرچه تصویربرداری هایی مانند سونوگرافی و MRI – که بدون استفاده از اشعه ایکس صورت می گیرند – روش های بسیار کم خطرتری نسبت به سی تی اسکن هستند، اما سی تی اسکن همچنان جایگاه قبلی خود را در طب پیشرفته امروزی حفظ نموده است. به ویژه نسل جدید تصویربرداری با اشعه ایکس، موسوم به سی تی اسکن سه بعدی، در انجام عمل های جراحی و یا تشخیص بیماری ها بدون نیاز به جراحی، بسیار کمک کننده بوده است.

گرچه تخمین زده شده است که میزان اشعه دریافتی توسط یک آمریکایی در طول سال، برابر با قرار گرفتن در فاصله ۴/۲ کیلیومتری از انفجار یک بمب اتمیست، اما انجمن رادیولوژیست های آمریکا که بیش از ۳۴۰۰۰ متخصص رادیولوژی در آن عضو هستند، معتقد است هنوز هیچ تحقیق جامع و کاملی نتوانسته است بین انجام سی تی اسکن و بروز سرطان ارتباط مستقیمی کشف کند.

دکتر فیشرمن، عضو این انجمن معتقد است احتمال مرگ در اثر بیماری های ناشی از سی تی اسکن بسیار کمتر از احتمال مرگ در اثر بیماری هایی است که بدون استفاده از سی تی اسکن، کشف نشده باقی می مانند. به ویژه اینکه امروزه شرکت های تولید کننده دستگاه های تصویربرداری با استفاده از تکنولوژی های جدید، دستگاه هایی ساخته اند که میزان تشعشعات آن بسیار کمتر از دستگاه های چند سال قبل است.

آنچه مشخص است، تا زمان تایید یا رد نهایی نتایج این تحقیقات و با توجه به نقش فراوان سی تی اسکن در طب امروز، بهترین توصیه، پرهیز از انجام موارد غیر ضروری سی تی اسکن است.

 

 

● بیتل ها در خدمت پزشکی

سی تی اسکن، در اصل مخفف عبارت تصویربرداری کامپیوتریست. این تکنولوژی جدید، در سال ۱۹۷۲ و در انگلستان ابداع شد. در این نوع تصویربرداری؛ مقاطع ۲ بعدی متعددی که از بافت ها تهیه می شود به کمک کامپیوتر، نوعی تصویر سه بعدی را ایجاد خواهد کرد. به نظر می رسد بشر در زمینه پیشرفت دستگاه های سی تی اسکن، تا حدود زیادی مدیون گروه موسیقی بیتل ها باشد. هزینه اصلی تحقیقات روی این دستگاه، توسط موسسه EMI پرداخت شد. این موسسه، که طیف وسیعی از فعالیت های فرهنگی و علمی را پوشش می داد، قسمت اعظمی از بودجه به دست آمده را مدیون فروش صفحه های گرامافون آثار گروه بیتلز بود. امروزه در شاخه های مختلف پزشکی، از سی تی اسکن به عنوان یکی از دقیق ترین و غیرتهاجمی ترین روش های تصویربرداری استفاده می شود.